Tổng quan về thị trường trái phiếu doanh nghiệp Việt Nam

Trái phiếu doanh nghiệp luôn chiếm sức hút lớn trong nền kinh tế nước ta. Trong bối cảnh nền kinh tế toàn thế giới đang có nhiều biến động, Việt Nam cũng không nằm ngoài số đó. Vì thế các doanh nghiệp, các nhà đầu tư cần nắm rõ các thông tin liên quan để đưa ra những giải pháp phù hợp và hạn chế rủi ro. Hãy cùng tìm hiểu tổng quan về thị trường trái phiếu doanh nghiệp Việt Nam trong giai đoạn gần đây.

Mục lục bài viết

Các quy định về phát hành trái phiếu doanh nghiệp ở Việt Nam

Các quy định về phát hành trái phiếu doanh nghiệp ở Việt Nam
Các quy định về phát hành trái phiếu doanh nghiệp ở Việt Nam

Về đối tượng được phát hành trái phiếu doanh nghiệp

Đối tượng được phép phát hành trái phiếu doanh nghiệp là

  • Công ty tư nhân, công ty cổ phần, công ty trách nhiệm hữu hạn có giấy phép kinh doanh và hoạt động theo quy định của pháp luật Việt Nam
  • Các tổ chức, cá nhân có liên quan đến vấn đề phát hành trái phiếu doanh nghiệp
  • Các đối tượng trên đều hoạt động trong lĩnh vực chứng khoán, ngân hàng; thực hiện đầy đủ các nghĩa vụ và tuân thủ các quy định của chuyên ngành và pháp luật quy định.

Về điều kiện phát hành trái phiếu doanh nghiệp

Đối với doanh nghiệp phát hành trong nước

  • Là doanh nghiệp có thời gian hoạt động chính thức ít nhất 1 năm
  • Có báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh một năm liền trước có lãi và báo cáo tài chính được kiểm toán dạng ý kiến chấp nhận toàn phần

Đối với doanh nghiệp phát hành tại nước ngoài

  • Là doanh nghiệp có thời gian hoạt động chính thức ít nhất 3 năm
  • Có báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh ba năm liền trước có lãi và báo cáo tài chính được kiểm toán dạng ý kiến chấp nhận toàn phần

Phương án phát hành của các doanh nghiệp được cơ quan có thẩm quyền xét duyệt chấp thuận và tuân thủ thời gian các đợt phát hành cách nhau ít nhất 6 tháng

Về hình thức trái phiếu phát hành

Các hình thức trái phiếu phát hành
Các hình thức trái phiếu phát hành
  • Doanh nghiệp phát hành quy định về hình thức phát hành trái phiếu
  • Hình thức trái phiếu được phát hành có thể là chứng chỉ, bút toán ghi sổ hay dữ liệu điện tử

Về loại hình trái phiếu

Trái phiếu doanh nghiệp phát hành thường thuộc các loại:

  • Trái phiếu có quyền chuyển đổi, là loại trái phiếu mà khi đáo hạn, người nắm giữ trái phiếu có thể chọn quyền chuyển hay không chuyển đổi trái phiếu thành cổ phiếu
  • Trái phiếu không có quyền chuyển đổi, là loại trái phiếu mà khi đáo hạn, người nắm giữ trái phiếu không có quyền chọn chuyển hay không chuyển đổi trái phiếu thành cổ phiếu, thường là trái phiếu có quyền mua cổ phiếu và trái phiếu có thể mua lại

Về giao dịch trái phiếu doanh nghiệp

  • Trong vòng 1 năm kể từ khi hoàn thành đợt phát hành trái phiếu: trái phiếu doanh nghiệp bị giới hạn giao dịch tối đa 100 nhà đầu tư, ngoại trừ nhà đầu tư chứng khoán chuyên nghiệp.
  • Sau 1 năm hoàn thành đợt phát hành trái phiếu: trái phiếu doanh nghiệp không bị giới hạn số lượng nhà đầu tư tham gia giao dịch, trừ trường hợp doanh nghiệp phát hành có quyết định khác.

Về lãi suất và kỳ hạn quy định

Lãi suất trái phiếu doanh nghiệp
Lãi suất trái phiếu doanh nghiệp
  • Lãi suất trái phiếu doanh nghiệp thường do doanh nghiệp phát hành đưa ra dựa vào lãi suất của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam và quy định về phát hành trái phiếu của Chính phủ.
  • Kỳ hạn trái phiếu tùy vào từng đợt phát hành tính toán riêng về khả năng huy động vốn và nhu cầu sử dụng vốn để doanh nghiệp đưa ra kỳ hạn.

Về số lượng phát hành trái phiếu doanh nghiệp

Tương tự như kỳ hạn trái phiếu, số lượng trái phiếu doanh nghiệp phát hành cũng còn tùy thuộc vào khả năng huy động của doanh nghiệp và nhu cầu sử dụng vốn để đưa ra con số chính xác về lượng trái phiếu được phát hành.

Về tổ chức phát hành trái phiếu doanh nghiệp

Các tổ chức phát hành trái phiếu doanh nghiệp có thể là các tổ chức tín dụng, doanh nghiệp về chứng khoán, bất động sản, thương mại, dịch vụ, xây dựng, năng lượng, sản xuất….

Về phương thức thanh toán gốc và lãi trái phiếu doanh nghiệp

Trước khi phát hành trái phiếu, các doanh nghiệp phát hành sẽ căn cứ vào nhu cầu sử dụng vốn và tính chất của thị trường ở thời điểm hiện tại để đưa ra quy định về phương thức thanh toán gốc và lãi trái phiếu.

Tìm hiểu thêm: khái niệm trái phiếu.

Tình hình phát triển của thị trường trái phiếu doanh nghiệp ở Việt Nam gần đây

Biểu đồ phát triển của thị trường trái phiếu doanh nghiệp ở Việt Nam gần đây
Biểu đồ phát triển của thị trường trái phiếu doanh nghiệp ở Việt Nam gần đây

Hệ thống khối lượng trái phiếu doanh nghiệp được phát hành trên thị trường

Theo Báo cáo cuối năm 2019 của Ngân hàng Phát triển Châu Á, lượng trái phiếu doanh nghiệp lưu hành chiếm đến 11,5% tổng sản phẩm quốc nội, xếp thứ 4 ASEAN. Đây chính là dấu hiệu khởi sắc của thị trường trái phiếu doanh nghiệp Việt Nam.

Theo số liệu thống kê, trong giai đoạn từ năm 2016 – 2020, trên thị trường phát hành khối lượng trái phiếu doanh nghiệp đạt 1.224,5 nghìn tỷ đồng; có nghĩa là trung bình mỗi năm khối lượng trái phiếu doanh nghiệp phát hành ra thị trường là 238,8 nghìn tỷ đồng.

Theo ghi nhận trên, giai đoạn chứng tỏ sự tăng vọt về khối lượng trái phiếu doanh nghiệp là từ giữa năm 2018, mỗi năm phát hành trung bình 330 nghìn tỷ đồng. Như vậy, khối lượng trái phiếu doanh nghiệp được phát hành đang ngày càng tăng với tỷ lệ 72% mỗi năm.

Trong số đó, giai đoạn trước năm 2018, trái phiếu doanh nghiệp phát hành ra công chúng chiếm tỷ lệ rất ít trên tổng số. Đặc biệt hơn, đến cuối năm 2020, tốc độ tăng khối lượng trái phiếu doanh nghiệp phát hành ra công chúng là hơn 22% và trái phiếu doanh nghiệp phát hành riêng lẻ tăng gần 31%.

Thông tin về kỳ hạn và lãi suất trái phiếu doanh nghiệp được phát hành

Trong khi kỳ hạn của trái phiếu doanh nghiệp phát hành ra công chúng luôn ở mức ổn định là từ 7 – 10 năm thì trái phiếu doanh nghiệp phát hành riêng lẻ lại có chút thay đổi về kỳ hạn khi tăng từ trung bình là 3 năm ( vào năm 2016) lên đến 4,21 năm ( vào cuối năm 2020).

Trong khoảng thời gian 4 năm kể trên, lãi suất của trái phiếu doanh nghiệp phát hành riêng lẻ dao động từ 7 – 11%. Mức lãi suất này là hoàn toàn phù hợp với tình hình biến động trong giai đoạn 2016 – 2020. Đồng thời, trái phiếu doanh nghiệp phát hành ra công chúng có lãi suất thả nổi tham chiếu theo lãi suất bình quân của các ngân hàng có vốn nhà nước.

Thống kê hoạt động giao dịch trái phiếu doanh nghiệp Việt Nam gần đây

Biểu đồ giao dịch trái phiếu doanh nghiệp Việt Nam gần đây
Biểu đồ giao dịch trái phiếu doanh nghiệp Việt Nam gần đây

Khoảng thời gian từ 2016 đến cuối 2019, thị trường trái phiếu doanh nghiệp ở Việt Nam cũng không ngừng biến động. Tuy nhiên, đáng nói nhất là khi bùng nổ dịch Covid-19 vào đầu năm 2020, khiến cho không chỉ Việt Nam mà nền kinh tế toàn cầu đều bị đóng băng.

Mất một khoảng thời gian ổn định, đến tháng 6/2020, thị trường trái phiếu doanh nghiệp Việt Nam sôi động trở lại. Tỷ lệ phát hành trái phiếu thành công đạt 69,6%. Thế nhưng, các đợt phát hành đều là phát hành riêng lẻ và không có bất cứ một đợt nào phát hành trái phiếu ra công chúng trong tháng này.

Tóm lại, đây vẫn là dấu mốc đánh dấu sự “vượt cạn” của thị trường trái phiếu doanh nghiệp khi tổng giá trị trái phiếu phát hành đạt hơn 168 nghìn tỷ đồng, trong đó trái phiếu phát hành riêng lẻ tăng đến 88,1%.

Cơ sở hạ tầng của thị trường trái phiếu doanh nghiệp

Như đã biết, trái phiếu doanh nghiệp là loại hình có tính thanh khoản cao. Vì vậy, chất lượng cơ sở hạ tầng là vấn đề không thể bỏ qua để nâng cao hiệu quả hoạt động của thị trường đồng thời tăng cường khả năng thanh khoản.

Hiện nay, trên thị trường đã có Hệ thống giao dịch tại các Sở giao dịch Hà Nội và Thành phố Hồ Chí Minh; Hệ thống thanh toán và Hệ thống giao dịch OTC. Tuy nhiên cần đề xuất và bổ sung thêm các hệ thống thanh toán và quét mã tự động để phù hợp với thời đại và thị trường quốc tế

Cơ cấu tổ chức phát hành trái phiếu doanh nghiệp hiện nay

Cơ cấu tổ chức phát hành trái phiếu doanh nghiệp hiện nay
Cơ cấu tổ chức phát hành trái phiếu doanh nghiệp hiện nay

Theo số liệu thống kê, trong năm 2020, các tổ chức tín dụng có có quy mô phát hành trái phiếu doanh nghiệp lớn nhất ( theo cả 2 hình thức phát hành riêng lẻ và phát hành ra công chúng) chiếm 90,1% trên tổng số. Tiếp đến là các doanh nghiệp bất động sản, phát hành trái phiếu để tăng cường huy động vốn.

Bên cạnh đó, các doanh nghiệp dịch vụ, thương mại, sản xuất, xây dựng… cũng có những bước tiến triển trong việc mở rộng huy động vốn trái phiếu. Tuy nhiên, các doanh nghiệp này chưa có bước nhảy vọt để so sánh với các tổ chức tín dụng.

Điều này cũng dễ hiểu bởi trái phiếu doanh nghiệp mang nhiều bản chất của thị trường tín dụng hơn là thị trường vốn.

Trong thời điểm quý 2/2020, thị trường trái phiếu doanh nghiệp ở Việt Nam ở tất cả các ngành nghề đều tăng vọt về số lượng. Đây là biện pháp giúp các doanh nghiệp bù đắp tổn thất từ dịch Covid-19 gây ra, đồng thời cũng là giải pháp nhằm đáp ứng đủ nguồn vốn cấp 2 theo quy định của Chính phủ về an toàn vốn.

Các nhà đầu tư tại thị trường trái phiếu doanh nghiệp ở Việt Nam

Các nhà đầu tư Trái phiếu doanh nghiệp Việt Nam hiện nay chủ yếu là các định chế tài chính, nổi bật là các ngân hàng. Các nhà đầu tư này có nguồn vốn lớn, và họ cũng có khả năng đánh giá năng lực doanh nghiệp phát hành và định giá trái phiếu sát sao.

Đánh giá về thị trường trái phiếu doanh nghiệp ở Việt Nam

Đánh giá về thị trường trái phiếu doanh nghiệp ở Việt Nam
Đánh giá về thị trường trái phiếu doanh nghiệp ở Việt Nam

Những ưu điểm cần phát huy

  • Hệ thống khung pháp lý khá đầy đủ về các quy định về thị trường trái phiếu doanh nghiệp
  • Các nhà đầu tư lớn chủ yếu là các ngân hàng thương mại, đối tượng này có nguồn vốn lớn và khả năng đầu tư dài hạn cao
  • Thị trường nhanh chóng quay trở lại dù nền kinh tế chịu nhiều biến động
  • Các tổ chức phát hành trái phiếu doanh nghiệp vẫn đảm bảo nguồn vốn cấp hai theo quy định của Chính phủ

Những nhược điểm cần khắc phục

  • Trái phiếu doanh nghiệp có mức độ rủi ro cao
  • Thị trường Việt Nam chưa xuất hiện các tổ chức và dịch vụ định mức tín nhiệm gây nên kìm hãm sự phát triển, giảm bớt độ uy tín
  • Trái phiếu doanh nghiệp được xem là loại hình vay nợ, chính vì thế khi công ty thua lỗ, hoặc có quy mô không đủ lớn sẽ làm “mất điểm” trong mắt các nhà đầu tư
  • Trái phiếu doanh nghiệp chỉ tập trung vào phát hành riêng lẻ gây mất cân bằng và làm ảnh hưởng đến tính minh bạch của các thông tin
  • Cơ cấu nhà đầu tư còn gặp nhiều hạn chế

Đề xuất giải pháp để thúc đẩy sự phát triển của thị trường trái phiếu doanh nghiệp Việt Nam

Giải pháp phát triển của thị trường trái phiếu doanh nghiệp Việt Nam
Giải pháp phát triển của thị trường trái phiếu doanh nghiệp Việt Nam

Tiếp tục hoàn thiện khung pháp lý về phát hành trái phiếu doanh nghiệp

Khung pháp lý là yếu tố nền tảng quyết định sự phát triển của thị trường trái phiếu doanh nghiệp. Không ngừng sửa đổi và hoàn thiện khung pháp lý là vấn đề cần thiết để thúc đẩy thị trường hoạt động mạnh mẽ.

Bên cạnh đó, khung pháp lý cần quy định rõ ràng và đưa ra những chỉ định mang tính bắt buộc để giảm bớt sự lỏng lẻo trong quản lý thị trường, tạo tinh thần nghiêm túc cho cả doanh nghiệp và các nhà đầu tư.

Thúc đẩy phát triển bằng các chính sách hỗ trợ

Ngoài ra, các chính sách hỗ trợ đến từ Chính phủ dành cho các tổ chức phát hành cũng cần chú trọng hơn. Đây chính là động lực thúc đẩy sự phát triển thị trường. Nền kinh tế không thể tránh khỏi những giai đoạn khó khăn, đặc biệt là khi diễn biến dịch Covid-19 chưa có dấu hiệu kết thúc, hỗ trợ các doanh nghiệp vượt qua thời điểm gian nan là vô cùng cần thiết để xây dựng một thị trường ổn định, vững mạnh.

Đề xuất cơ quan đánh giá mức độ tín nhiệm doanh nghiệp phát hành

Độ tín nhiệm của các doanh nghiệp phát hành có ảnh hưởng rất lớn đến quyết định lựa chọn của các nhà đầu tư. Chính vì thế, việc xếp hạng được mức độ tín nhiệm của các tổ chức phát hành được xem là rất quan trọng đối với các nhà đầu tư.

Theo Nghị định số 88/2014/NĐ-CP của Chính phủ quy định về dịch vụ xếp hạng mức độ tín nhiệm, tuy nhiên, Nghị định này trên thực tế chưa thực sự có hiệu lực bởi bảng xếp hạng vẫn chưa được đánh giá sát sao.

Đến năm 2019, ban hành Luật Chứng khoán mới có hiệu lực vào tháng 1/2021, đến nay, một số trái phiếu phát hành ra công chúng sẽ được xếp hạng dựa theo mức độ tín nhiệm.

Tuy nhiên, việc xếp hạng này cần duy trì trong thời gian dài để tạo môi trường ổn định dành cho các nhà đầu tư yên tâm về giá trị của trái phiếu. Vì vậy, chỉ ban hành các chính sách thôi là chưa đủ mà cần phải thực thi, cần tạo ra một cơ quan cụ thể chuyên phụ trách về xếp hạng tín nhiệm. Có như vậy, các nhà đầu tư mới có một kênh chính xác để tin tưởng và đưa ra quyết định đầu tư.

Định hướng doanh nghiệp phát triển lâu dài

Định hướng doanh nghiệp phát triển lâu dài
Định hướng doanh nghiệp phát triển lâu dài

Các doanh nghiệp, tổ chức phát hành cần tự nâng cao mức độ tin cậy bằng cách chính sách phát hành thảo đáng. Đồng thời, cần được kiểm toán Báo cáo tài chính bởi các công ty kiểm toán uy tín để tăng mức độ tín nhiệm. Thực hiện thanh toán gốc và lãi đúng thời gian hay có nhiều chính sách ưu đãi khi sở hữu trái phiếu doanh nghiệp chắc chắn sẽ thu hút các nhà đầu tư.

Có thể nói rằng, thị trường trái phiếu doanh nghiệp dù ở bất kỳ thời kỳ nào, vẫn là thị trường đầy tiềm năng và triển vọng phát triển. Đem đến cho cả doanh nghiệp và các nhà đầu tư nguồn ngân sách ngoài kinh doanh, sản xuất rất đáng đầu tư.

Trên đây là toàn bộ thông tin về thị trường trái phiếu doanh nghiệp Việt Nam. Hi vọng những thông tin trên sẽ giúp các nhà đầu tư có cái nhìn tổng quan và đưa ra những giải pháp phù hợp với từng bối cảnh và ngày càng phát triển.

Nếu đang tìm kiếm sản phẩm trái phiếu uy tín để đầu tư, có thể tham khảo trái phiếu tập đoàn VsetGroup. Đây là một sản phẩm tài chính được phát hành bởi tập đoàn uy tín hoạt động trải dài trong nhiều lĩnh vực với 8 công ty con. Lãi suất ổn định lên đến 12%/năm, tính thanh khoản cao, dễ dàng chuyển đổi sang cổ phiếu. Liên hệ qua thông tin phía dưới để được tư vấn ngay.

Thông tin vsetgroup
THÔNG TIN ĐẦU TƯ: TẬP ĐOÀN VSETGROUP

Leave a Reply